In het kader van ‘Alle tuinen groen’ -een initiatief van Operatie Steenbreek- gaan vijf (bijna) volledig betegelde tuinen in de gemeente Groningen op de schop.

Letterlijk: zoveel mogelijk tegels gaan eruit om plaats te maken voor een groene tuin. Als voorbeeld voor tuineigenaren. Groene tuinen zijn namelijk beter voor de stadsnatuur en het riool en zorgen dat het minder warm wordt in de stad. De vijfdelige tuinenserie is op woensdag 25 mei gestart dop OOGTV, de lokale omroep.

Aflevering 1

Aflevering 2

Vreemd
De trend om tuinen dicht te tegelen is ook in Groningen zichtbaar. In iedere wijk. Waarom? Mensen willen een onderhoudsvrije tuin, parkeren hun auto graag zo dicht mogelijk bij de voordeur en zien de tuin als ‘een verlengstuk van de kamer’. Vreemd, want uit onderzoek blijkt dat mensen liever in een groene omgeving wonen…

Meest versteende land
Tijdens de tuinenserie informeren we de kijker over de gevolgen van versteende tuinen. Zo kan het regenwater de grond niet intrekken (kans op overstroming van het riool tijdens een hevige regenbui). Dieren als bijen, vlinders, egels of vogels vinden er niets (biodiversiteit). En de temperatuur in de stad stijgt door al die verharding (een of twee graden meer kan al leiden tot een hoger sterftecijfer, vooral bij ouderen). Nederland is het tweede meest versteende land van Europa. En onze tuinen dragen daar ook aan bij.

Inspiratie
De serie dient als voorbeeld hoe je van je tegeltuin een fijne groene tuin kan maken. En om mensen te informeren over de gevolgen van het betegelen van je tuin. De deelnemende tuineigenaren hebben gereageerd op een oproep. Ze hebben een stadstuin van maximaal 35 m2 en doen mee omdat ze wel iets aan hun betegelde tuin wilden veranderen. Meestal hadden ze geen idee waar(mee) ze moesten beginnen. Of ze waren er (nog) niet aan toegekomen. Dat geldt vermoedelijk voor een boel tuineigenaren. We laten zien dat het best meevalt om een groene tuin in te richten en onderhouden. De tuinontwerpster houdt rekening met de wensen van de eigenaren. Het worden tuinen met veel minder stenen of met alternatieve verharding voor een paadje en zitje. En vooral met bloeiende vaste planten, (fruit)struiken en soms een stukje tuin voor kruiden en eigen gekweekte groenteplantjes. We houden rekening met bijen, vlinders en vogels in de tuin. De tuinen dienen als voorbeelden voor andere tuinbezitters. Als kijker krijg je zin om met je tuin aan de slag te gaan.

Ontwerp
Voor iedere tuin maakte de tuinontwerpster een ontwerp. Stenen, tegels en grind uit de deelnemende tuinen worden hergebruikt voor een pad of voor een plaatsje om te kunnen zitten. Het grootste gedeelte wordt afgevoerd. Natuurlijk wordt er geen geïmpregneerd hout gebruikt. Behalve vaste, inheemse planten van de sponsor (Tuinland), komen de gebruikte planten en stekjes uit een van de andere tuinen, uit de tuin van de programmamakers of van kraampjes langs de weg. Er worden regentonnen geplaatst en er wordt veel aandacht besteed aan de stadsnatuur, zoals bijen en vogels.

Deze zomer nemen we aflevering 6 op, waarbij we ongeveer drie maanden later alle tuinen van dit seizoen nog eens bezoeken en met de eigenaren spreken. Plus twee tuinen en de eigenaren van het eerste seizoen (2015).

Op donderdag 9 juni organiseren Groei & Bloei en Operatie Steenbreek in het Soesterkwartier in Amersfoort de actie ‘Tegel eruit, Plant erin’. Bewoners kunnen van 10.00 – 14.00 uur een tegel uit hun tuin inleveren bij de Violenstraat.

Per ingeleverde tegel krijgen ze daar een plant voor terug. Een plant ook die goed is voor de biodiversiteit in de stad.

Wateroverlast
Wateroverlast is de afgelopen week veel in het nieuws. Op meerdere plaatsen in Nederland lopen kelders en huizen vol bij hevige regenbuien. Onder meer door het verwijderen van tegels uit tuinen en dit te vervangen door groen, kunnen we de kans op overlast verkleinen.
Amersfoortse organisaties en de gemeente slaan de handen ineen om medebewoners in de stad bewust te maken van het belang van groen en zo samen de gevolgen van klimaatverandering aan te pakken.

Advies wat jij kunt doen
Bij het uitdelen van de plantjes is er ook advies over het goed inrichten en eenvoudig onderhouden van een groene tuin. Daarnaast zijn er tips over hoe je de regenwaterpijp kunt ‘afkoppelen’, zodat het regenwater van het huis niet meer direct in het riool stroomt. De kans op overstroming van riolen op straat bij noodweer neemt ook hierdoor af.

Speciale Folder
Voorkant
Achterkant

Lutz Jacobi, Tweede Kamerlid voor de PvdA, doet mee aan de Operatie Steenbreek. Op 7 juni leverde zij in Scheveningen (Keizerstraat 27) een tegel in en plantte een Blauweregen (Wisteria).

Deze actie wordt georganiseerd door Operatie Steenbreek Den Haag, Groei & Bloei en de Groene Loper.

Motto
‘Een tegel eruit, een plant erin!’, is het motto van Operatie Steenbreek. Bewoners konden op 7 juni van 13:00 – 15:00 uur hun tuintegels inruilen voor gratis planten. Het inruilen kon op vier vaste locaties in de stad of tijdens de acties in de wijk, zoals in Scheveningen.

125 olifanten
Met de actie van Operatie Steenbreek ‘tegel eruit, plant erin’ zijn er tot 1 juni 2016 in Den Haag 42.749 stenen opgehaald, dit is het gewicht van 125 olifanten!

Nationale Tuinweek
De vereniging Groei & Bloei organiseert voor het derde jaar op rij de Nationale Tuinweek. Van 11 tot en met 19 juni 2016 enthousiasmeert de grootste tuinvereniging van Nederland mensen om actief te gaan tuinieren met bloemen en planten. Thema is dit keer ‘Nederland in bloei’. Met de actie ‘Tegel eruit, plant erin’ wil tuinvereniging Groei & Bloei een bijdrage leveren aan een groenere leefomgeving en de biodiversiteit in Nederland verbeteren. Kortom, Nederland in bloei!

De Groene Loper
De Groene Loper in Den Haag is een verbinding van entree en zee. Een verbinding gevormd door infrastructuur, maar vooral door de bewoners, de cultuur en de natuur. Deze verbinding zichtbaar en voelbaar maken voor iedereen is het motto. Stapje voor stapje zal er een Groene Loper in Den Haag ontstaan.

Op 8 juni organiseert Operatie Steenbreek haar kennis- en inspiratiedag. Het programma is rond en u kunt zich hier aanmelden.

De dag vindt plaats bij Hoogheemraadschap van Rijnland in Leiden en bestaat uit twee onderdelen:

  • Ochtendgedeelte: voor de aangesloten gemeenten bij Operatie Steenbreek (enkel voor genodigden)
  • Middaggedeelte: openbaar voor alle geïnteresseerden (hier zijn geen kosten aan verbonden)
  • Aanmelden kan niet meer (we zitten vol)
  • Dagvoorzitter is Joop Spijker van Alterra.

Ochtendgedeelte voor de aangesloten gemeente (inloop 10.00, start 10.30 tot 12.00 uur)

Vragen die centraal komen te staan, zijn:

  • Stand van zaken (toelichting door de voorzitter);
  • Leerervaringen;
  • Activiteiten die plaatsvinden in de gemeenten;
  • Waar is behoefte aan in de ondersteuning, bijv. draaiboeken voor activiteiten, sprekerslijsten, conceptmoties;

Lunch (enkel voor gasten van het ochtendprogramma)

Middaggedeelte voor alle geïnteresseerden, (inloop 12.30, start 13.00 uur)

Sprekers pleanair:

  • 13.00 – 13.05 Welkom door Timo van Tilburg, hoofd afdeling beleid- en planontwikkeling (BPO), van Hoogheemraadschap van Rijnland
  • 13.05- 13.20 Stand van zaken door Wout Veldstra, voorzitter van Operatie Steenbreek;
  • 13.20 – 13.30 Inleiding door Frank Naber, voorzitter van Groei&Bloei, over de Nationale Tuinweek;
  • 13.30 – 14.00 Keynote door omgevingspsycholoog Sjerp de Vries van Alterra. Zijn verhaal zal gaan over effecten van contact met natuur op gezondheid en welzijn;
  • 14.00 – 14.20 Ruud de Ruiter van Intratuin Voorschoten over de actie ‘Tegel eruit, plant erin’ die op 11 juni landelijk plaatsvindt bij alle Intratuin vestigingen in Nederland en België;
  • 13.20 – 14.45 Michelle de Roo van de gemeente Leiden met tips en adviezen over hoe een tuin ‘groener’ kan worden gemaakt met planten, bomen en parken. Michelle is auteur van The Green City Guidelines.

Workshops (aanvang 15.00 tot 16.15)

  • Wie is de consument, hoe spreek ik deze aan en hoe krijg ik deze in beweging om zijn tuin te vergroenen? Door Brenda Horstra van Tuinbranche Nederland;
  • Meer biodiversiteit in de tuin door Bert Griffioen van Griffioen Wassenaar en Margareth Hop over: ‘Meer biodiversiteit in de tuin met vaste planten: met aandacht voor functionele en onderhoudsvriendelijke toepassingen’;
  • Wat kan Operatie Steenbreek voor mijn gemeenten betekenen en wat is de rol van INV / KNNV in Operatie Steenbreek met hun acties?;
  • ‘Alle kinderboerderijen en hun bezoekers klimaatbestendig en waterbewust’ door Jean Eigeman, van Gemeenten voor Duurzame Ontwikkeling (GDO). Bekijk hier de handreiking die recent is gepresenteerd.
  • Borrel / netwerken vanaf 16.15

Facts & Figures

  • Datum: 8 juni
  • Locatie: Hoogheemraadschap van Rijnland, Archimedesweg 1 in Leiden
  • Routebeschrijving
  • Kosten: géén

Stadsecologie is een vakdiscipline die zich in de laatste 25 jaar heeft ontwikkeld. Bestudeert een ecoloog natuurlijke ecosystemen, de stadsecoloog richt zich op door de mens gedomineerde ecosystemen, van dorp tot metropool.

De stadsecoloog wil dat de stad ecologisch duurzaam functioneert als een ‘Ecopolis’. Dat wil zeggen de invoer van materialen, energie en water beperken, zoveel mogelijk hergebruiken en afval voorkomen. Momenteel heet dat de gesloten stad: circular cities. Een stadsecoloog wil dat het aangenaam is voor mens en dier en betrekt de menselijke actoren bij deze processen.

Duidelijke spelregels
Veel gemeenten kennen een groenblauwe ecologische stedelijke structuur met duidelijke spelregels, zoals compensatie- en ontsnipperingsplicht of verplicht natuurinclusief ontwikkelen. Om barrières voor dieren op te lossen worden faunapassages toegepast, zoals looprichels onder bruggen, tunneltjes onder de weg of bruggen bovenlangs. Op die manier kunnen diersoorten elkaar ‘vinden’ en wordt uitsterven van soorten voorkomen. Ook spelen deze structuren een rol bij het passeren van soorten als gevolg van de klimaatveranderingen.

Biodiversiteit
Natuurlijk groen vraagt om een ecologisch beheer; continuïteit en maatwerk zijn daarbij cruciaal. Ook daar spelen stadsecologen een belangrijke rol. Na de komst van de Flora- en faunawet in 2002 wordt er veel aandacht besteed aan de inventarisatie van soorten. Daarmee is biodiversiteit in relatie tot duurzaamheid  opgepakt.

Inspelen op verandering
Groen, water en natuur zijn van betekenis voor gezondheid en welbevinden, een aangenaam leefklimaat, sociale ontmoetingen, sport en recreatie, natuurbeleving en milieubesef. Er is een directe relatie tussen ‘groen’ en de waarde van woningen of een gunstig vestigingsklimaat voor bedrijven. Stadsecologie speelt in op de verankering van deze relaties in het gemeentelijk beleid.

Bron:
Wageningen UR

Op woensdag 25 mei trekt stadsecoloog Dik Vonk voor Steenbreek023 de Haarlemse Transvaalbuurt in om voortuinen te bekijken en te onderzoeken. 

Iedereen met interesse in diervriendelijke en ecologische tuinen of wie inspiratie wil opdoen om zijn of haar tuin te vergroenen, is uitgenodigd om mee te wandelen.

Doel
De voortuinexcursie wordt georganiseerd door Steenbreek023. Steenbreek wil de tuinen in Haarlem vergroenen. Het motto luidt dan ook: ‘tegel eruit, plant er in!’ Een groene tuin vangt het regenwater beter op in de aarde, vergroot de biodiversiteit, brengt verkoeling op warme dagen, is gezonder voor de mens, dier en plant én remt de klimaatverandering.

Boeiend
Door zijn brede kennis van de planten- en dierenwereld en door zijn ruime ervaring in het begeleiden van groepen, weet Dik Vonk altijd te boeien en vliegt anderhalf uur zo voorbij. De wandeling start 25 mei om 19.30 uur bij De Fjord, Paul Krugerkade 6. Er zijn geen kosten aan verbonden. Voor meer informatie en aanmelden: info@steenbreek023.nl.

Tegel eruit, plantje erin! Leiden doet mee met Operatie Steenbreek en gaat voor meer groen in de stad. Dit sluit aan bij de duurzame ambities voor Leiden2030.

Helpt u mee om Leiden te vergroenen? Stuur ons een foto van uw groene tuin, steun het project en maak kans op geweldige prijzen! De winnende foto’s worden in de Stadskrant gepubliceerd. Uiteraard vermelden we hierbij de naam van de prijswinnaars. Meedoen is eenvoudig. Plaats de foto van uw groene tuin op: www.operatiesteenbreek2.w006.mi.alm.mooieserver.nl/leiden. Hier leest u ook waar de foto aan moet voldoen. Meedoen kan tot 10 juni 2016. De prijsuitreiking is op 20 juni tijdens de Leiden 2030 meet-up in Scheltema.

Operatie Steenbreek
Groene tuinen zijn belangrijk voor de vogels, de vlinders, bijen en andere dieren. Ook biedt een groene tuin verkoeling in de zomer en helpt bij de waterafvoer. Geen ruimte voor meer groen in de tuin? Dan is een groene gevel of een groen balkon een leuk alternatief.

Meer info: www.leiden.nl/duurzaam

Op zaterdag 16 april van 13 – 17 uur staat het promo-team van Operatie Steenbreek Leiden op het Stadhuisplein. Ieder die langs komt kan een bijvriendelijk plantje meenemen (zolang de voorraad strekt). Voorwaarde is dat het plantje komt te groeien op een plek waar nu stenen liggen.

Want dat is het doel van Operatie Steenbreek: meer groen in plaats van stenen in particuliere tuinen.

Als de plantjes op zijn, zijn er er voor geïnteresseerden ook zakjes met zaden van bijen- en vlinderplanten .

Leiden groenmaken
Help mee om van Leiden een groene en duurzame stad te maken. Steek uw licht op bij de informatiekraam en doe mee met de verschillende groene initiatieven zoals:  Bijen in de buurt en Tuinreservaten.

Fotowedstrijd
Op 16 april start ook de Fotowedstrijd Steenbreek Leiden.

Meer info: www.leiden.nl/duurzaam en www.operatiesteenbreek2.w006.mi.alm.mooieserver.nl

Maandagmiddag 11 april starten 55 leerlingen van het Kaj Munk College in Hoofddorp met een educatieve opdracht over verstening in Haarlemmermeer. NMCX Centrum voor Duurzaamheid vraagt de leerlingen om advies te geven over hoe bewoners van Haarlemmermeer hun omgeving beter bestand kunnen maken tegen hevige regenbuien, en daarmee klimaatbestendig kunnen inrichten.

Aanleiding voor de opdracht is de toenemende verstening in stedelijke gebieden in Haarlemmermeer. Samen met klimaatverandering vormt deze verstening een oorzaak voor problemen. Als het hard regent kan het water niet snel genoeg weg en kan ernstige wateroverlast ontstaan. Om dit soort problemen voor te zijn, is het goed om na te denken over een andere inrichting van de bewoonde omgeving. Door bijvoorbeeld tegels te vervangen door planten wordt water beter opgevangen, en ontstaat er minder overlast.

Aan de slag op drie locaties
NMCX vraagt de leerlingen om de omgeving van drie locaties te bekijken en met adviezen te komen. Ze gaan op zoek naar kansen om wateroverlast tegen te gaan en tegelijkertijd om de omgeving te vergroenen. De locaties zijn: de bebouwde kom van Badhoevedorp, de omgeving van kerkcentrum De Ark in Overbos (Hoofddorp), en het schoolplein van het Kaj Munk College zelf. Ook wil NMCX graag weten hoe bewoners van Haarlemmermeer gemotiveerd kunnen worden om hun eigen huis en tuin klimaatbestendiger te maken.

Gastlessen
Gedurende 8 weken werken de leerlingen aan deze opdracht, en krijgen ze gastlessen en adviezen van verschillende partners van NMCX. ‘Gewildgroei’ komt langs om te bespreken hoe er anders naar onkruid gekeken kan worden. Branchevereniging VHG geeft een gastles over de ‘levende tuin’ principes. En ‘Operatie Steenbreek’ vertelt over de negatieve gevolgen van verstening.

Aftrap maandag 11 april
Maandag 11 april vindt de aftrap plaats van het project, waar bewoners van de buurt en andere geïnteresseerden van harte welkom zijn. Tijdens de aftrap komen verschillende organisaties aan het woord. Zo vertelt Brenda Horstra van Tuinbranche Nederland over ‘de psychologie van de tuin’. Ook gaan de leerlingen op 11 april de buurt in om een eerste beeld te vormen van de omvang van de verstening en de mogelijkheden om daar iets aan te doen. Aan het eind van de middag wordt dankzij tuincentrum Groenrijk direct een bijdrage geleverd aan een klimaatbestendige wijk. Samen met de leerlingen verspreiden ze zaadbommen in de buurt op kale plekken, en wordt vergroening gestimuleerd.

Gewildgroei is door onder andere door Daan Roosegaarde geselecteerd als één van de tien finalisten van de ‪Challenge Stad van de Toekomst. 14 april wordt tijdens de Innovatie Expo in Amsterdam bekendgemaakt welke initiatieven er met de jury- en de publieksprijs (beiden 20.000 euro) van door gaan. Tot en met 10 april kan iedereen zijn/ haar stem uit brengen. 

Overheden spenderen enorme bedragen aan het in stand houden van aangeplant groen én het verdelgen van spontane vegetatie (onkruid). Als wij de steden in de toekomst leefbaar willen houden, dan is het noodzakelijk dat wij leren samenleven met de natuur. Gewildgroei heft de harde grens tussen groen en grijs op door het symbool ervan, de standaard betonstoeptegel, te hacken. Gewildgroei kan zich tegel per tegel verspreiden, zo brengen ze stadsnatuur letterlijk en figuurlijk tot aan de voordeuren. Door de context ervan te veranderen wordt spontane vegetatie niet langer geassocieerd met verwaarlozing. Onkruid is geen on-kruid meer, maar gewildgroei.

Stem voor leefbare en klimaatbestendige steden, stem voor steden met Gewildgroei (mailadres wordt niet opgeslagen).

Bron:
Gewildgroei