De eigenaren van de mooiste geveltuinen en de meest vergroende voortuinen in Súdwest-Fryslân zijn dinsdagavond door wethouder Erik Faber in het zonnetje gezet. Hij deed dit op de jaarlijkse tuinkeuringsavond van Groei en Bloei, te midden van ruim honderd aanwezigen. Een jury – bestaande uit vertegenwoordigers van Groei en Bloei en de gemeente – beoordeelde tientallen inzendingen.

De eerste prijs voor de mooiste geveltuin ging naar de actieve bewoners van de Begine uit Workum.
Zij legden eerder al bij de fontein een prachtige bijentuin aan die zij ook onderhouden. Door de aanleg van meerdere geveltuinen kreeg de straat nog meer sfeer. De samenwerking met de buurt is een voorbeeld voor de rest van de stad en de gemeente.

De tweede prijs was er voor Lenie Fekkes uit de Verlengde Hoofdstraat in Koudum, familie Van Althuis uit de Schoolstraat in Arum kreeg de derde prijs.

In de categorie meest vergroende voortuin was de hoofdprijs voor familie De Vries van de Stoombootkade in Bolsward. “Van een steeg naar een groene parel in de Bolswarder binnenstad”, oordeelt de jury. “Mensen staan niet voor niets stil om even een blik te werpen op deze liefhebberstuin. In elk hoekje is wat te beleven met het afwisselende sortiment. Sterk is het toepassen van groenten en kleinfruit gecombineerd met sierplanten. De passie voor tuinieren straalt er vanaf.”

Fokelien Looijenga en Sandor Walinga aan de Hid Herostraat, ook in Bolsward, gingen er met de tweede prijs vandoor, gevolgd door Sytse Koopmans aan de Molenkrite uit Sneek.

Begine na-1e prijs geveltuinen . Door de aanleg van meerdere geveltuinen kreeg de straat nog meer sfeer. De samenwerking met de buurt is een voorbeeld voor de rest van de stad en de gemeente.

Juryrapport
Categorie mooiste geveltuinen

3e prijs
Familie Van Althuis
Schoolstraat 1
Arum
Wat we opvallend aan deze geveltuin vonden is het gebruik van groenten in de geveltuin. De tomaten rijpen goed tegen een warme muur. Het sortiment van de planten is goed afgestemd op de droge omstandigheden van de geveltuin. Tip is om nog wat meer variatie en kleur in de tuin toe te passen.

2e prijs
Lenie Fekkes
Verlengde Hoofdstraat 19
Koudum
Van een plein naar een binnentuin. De geveltuin is geïntegreerd in de sfeervolle binnenplaats met een overdekte zitplaats. Met name de combinatie met bloembakken sprak ons aan. Het enthousiasme van de eigenaar is duidelijk zichtbaar. Een tip is om meer te variëren in de beplanting langs de gevel. Gevulde hortensia’s zijn voor de biodiversiteit en de insecten niet interessant.

1e prijs
Straatbewoners Begine
Workum
Contactpersoon: Tjitske Gietema
Actieve bewoners hebben al eerder bij de fontein een prachtige bijentuin aangelegd die ook door hen wordt onderhouden. Sinds kort heeft de straat nog meer sfeer gekregen door de aanleg van meerdere geveltuinen. De samenwerking met de buurt is een voorbeeld voor de rest van de gemeente. Een bericht op Facebook zorgde er voor dat de aanmeldingen voor geveltuinen in de rest van de gemeente binnenstroomden. Daarnaast is de variatie in de beplanting ook goed doordacht. Ondertussen zijn er al meer buren die ook een geveltuin willen. De Begine is een begin van het verder vergroenen van Workum.

Categorie meest vergroende voortuinen

3e prijs
Sytse Koopmans
Molenkrite 73
Sneek
Wat een metamorfose voor deze voortuin! De oude situatie is de reden waarom we dit soort steenbreekacties zijn begonnen. De tuin is nog maar net aangelegd en moet zich nog ontwikkelen. Maar mag nu al als voorbeeld zijn voor de buurt. Mooi om de variatie te zien in bomen en heesters. Met deze prijs kan de tuin verder worden afgemaakt met bijvoorbeeld nog een aantal bloeiende vaste planten.

2e prijs
Fokelien Looijenga en Sandor Walinga
Hid Herostraat
Bolsward
Voor Bolsward een schoolvoorbeeld voor hoe een versteende voortuin kan worden omgevormd tot een insectenoase. Vooral sterk vond de jury de het materiaalgebruik zoals het pad met waterdoorlatend grind en het gras tussen de oprit. Klimplanten langs de gevel, een prachtige zichtas naar de achtertuin en een gevarieerd en kleurrijk vaste planten sortiment.

1e prijs
Familie de Vries
Stoombootkade 22
Bolsward
Van een steeg naar een groene parel in de binnenstad van Bolsward. Mensen staan niet voor niets stil om even een blik te werpen op deze liefhebberstuin. In elk hoekje van deze tuin is wat te beleven met het afwisselende sortiment. Sterk is het toepassen van groenten en kleinfruit gecombineerd met sierplanten. De passie voor tuinieren straalt er vanaf. De hoofdprijs is dik verdiend.

Donderdag 12 september organiseerde Stichting Steenbreek een excursie naar de Tuinen Mien Ruys in Dedemsvaart. Een groen monument van 25.000 m2 dat is ontstaan door de creativiteit en het enthousiasme van één vrouw. Tuinarchitect Mien Ruys heeft 70 jaar lang haar ideeën over beplanting en tuinarchitectuur gebruikt om een fascinerende tuin te maken.

Om zelf ervaring op te doen experimenteerde ze met vormen en planten in de moestuin van haar ouders. Vanuit het ouderlijk huis trok ze een kaarsrecht pad de tuin in, tot tussen de vruchtbomen. Daar maakte ze een dwarspad en precies op de kruising een kleine vierkante vijver. Rond die vijver en onder de bomen zette ze alle planten die ze mooi vond. Na een jaar was daar weinig van over. Ze had planten gebruikt die thuishoren op een kalkrijke bodem en niet wilden gedijen op de wat zurige grond in Dedemsvaart. Ze moest kiezen. Of de bodemgesteldheid veranderen of het plantenassortiment aanpassen. Het werd het laatste en dit werd voor haar een belangrijke stelregel: kiezen voor planten die thuishoren bij de gegeven omstandigheden.

‘Gemeenschappelijke tuinen’
Na de oorlog, de tijd van wederopbouw, had ze veel werk voor woningbouwverenigingen en maakte ze veel ‘gemeenschappelijke tuinen’. Altijd zocht ze naar de essentie van de ruimte en de mogelijkheden van de plek; een eenvoudige, functionele indeling, met een losse, natuurlijke beplanting. Dit laatste onderscheidde haar van haar collega’s uit die tijd. Ook zij zochten naar eenvoud en helderheid, maar vonden vaste plantenborders een onnodige versiering. Mien Ruys meende daarentegen dat vaste planten juist de natuurbeleving in een tuin mogelijk maken, een in haar ogen belangrijke functie van de tuin. Haar doel was ook om al het goede van tuinieren uit te leggen aan de ‘gewone man’. Met het uitgeven van een tijdschrift ‘Onze eigen tuin’ maar ook met het aanbieden van een kant-en-klaar pakket aan planten geschikt voor bepaalde ligging, bodem en kleur zodat mensen zelf heel makkelijk een tuin konden aanleggen. Wat wij anno nu met Steenbreek vertellen, heeft Mien Ruys dus ook jaren verkondigd.

Veelzijdig inzetten van groen
De Tuinen Mien Ruys bestaan nu uit een reeks van dertig stijltuinen die zowel volgens oude als nieuwe tuinideeën zijn aangelegd en beplant met uitgebalanceerde plantencombinaties. Er wordt geëxperimenteerd met nieuwe plantencombinaties en tuinmaterialen. Ook bij de Tuinen is de klimaatverandering te merken. Ook al is destijds zo goed nagedacht over de aanleg en het kiezen van de juiste plantensoorten, in sommige stukken in de tuin is het enorm heet en droog. Beheerder Conny den Hollander merkt een enorm verschil met tien jaar geleden. De planten staan stil en het onkruid vaak ook maar daarvoor in de plaats is het dagelijks een uitdaging om sproeischema’s te maken. Zeker bij een dreigend sproeiverbod, moet toch voor de toekomst gekeken worden hoe oppervlaktewater gebruikt en opgeslagen kan worden. De extremere weersoorten zijn een uitdaging bij het onderhoud en noodzakelijk herstel van de monumentale tuinen.

Net als in de rest van Nederland heeft de Tuinen te kampen met buxusmot en de eikenprocessierups. Bestrijdingsmiddelen worden echter niet gebruikt daarom worden natuurlijke vijanden ingezet. Dagelijks wordt de buxus door vrijwilligers geïnspecteerd en worden rupsen handmatig weggehaald. Ook zijn afgelopen jaren veel mezenkasten opgehangen in de bomen en dat werkt goed. Momenteel loopt een onderzoek naar vleermuizen want deze blijken een zeer geschikte natuurlijke vijand te zijn voor de eikenprocessierups.

Nieuwe experimenten
Het klimaat verandert en daarmee de eisen aan onze buitenruimte. Bewust kiezen voor de juiste plant op de juiste plek wordt alleen maar belangrijker. In samenwerking met Lageschaar Vaste Planten werd in de Tuinen in 2018 een nieuwe border aangelegd met een natuurlijk ogende beplanting en een positief effect op de biodiversiteit: concept Prairie Garden.

Om hittestress en wateroverlast tot het minimale te beperken, kunnen we kiezen voor de volgende oplossingen:

  • Overbodige bestrating verwijderen
  • Gazon
  • Groene daken
  • Gevelgroen
  • Bomen
  • Beplanting
  • Wadi’s
  • Mulchen
  • Goede bodemvoorbereiding

Beplanting dient geschikt te zijn om hoge wateroverlast te verdragen maar ook bestand zijn tegen langere periode van droogte. De beplanting moet diep wortelend zijn, weerbaar tegen ziektes, fijnstof afvangen en co2 vastleggen.

Goede waterhuishouding
Prairie Garden is een stabiel systeem dat weinig tot geen onkruid toelaat omdat de planten diep wortelend zijn. De bovenste acht centimeter wordt afgedekt met een speciaal samengesteld mengsel van lavagesteente. In deze laag worden de planten geplant. De lava houdt kiemend onkruid grotendeels tegen en zorgt voor een goede waterhuishouding van de planten. Het heeft verder ook een waterbergend vermogen waardoor een dergelijke tuin goed bestand is tegen extreme hoosbuien en overvloedig water. In droge periodes voorkomt de lava juist uitdroging van de grond en de planten. Afgelopen jaar is de border in de Tuinen amper gesproeid.

Aanleg en beheer
Het allerbelangrijkste bij de aanleg is een goed bewerkte bodem, vrij van wortelonkruiden en een goede structuur. Wanneer de bodem op orde is, volgt een snel gesloten vegetatie met een combinatie van solitair, structuur, accent en begeleidingsplanten. Het onderhoud is tot een minimum beperkt aangezien er alleen maar gemaaid hoeft te worden, daardoor zijn de beheerkosten ook lager. Doordat dit concept is bedacht vanuit de visie van het beheer, al jarenlang wordt toegepast en doorontwikkeld heeft de praktijk zich ondertussen bewezen. “Prairie Garden wordt al door veel gemeenten in Nederland toegepast. Het leukst blijft toch de complimenten van inwoners die gemeenten krijgen na de aanleg van de kleurrijke borders”, aldus Laurens Lageschaar.

Steenbreekgemeente Rotterdam trekt 12,5 miljoen euro uit om de stad groener te maken. Er moet 20 hectare groen bijkomen, vergelijkbaar met 40 voetbalvelden. Om deze flinke klus te klaren, is de hulp van bewoners, bedrijven en bijvoorbeeld woningcorporaties hard nodig. De gemeente heeft namelijk maar 40 procent van de stad zelf in handen.

Wethouder Wijbenga (onder andere buitenruimte) maakte in april het actieplan ‘Rotterdam gaat voor groen’ bekend. Meteen stak gebiedscommissie Delfshaven haar vinger op: ‘Wij willen meedoen, onze bewoners hebben volop ideeën’. Besloten werd als eerste een plan te maken voor de ‘stenige’ Nozemanbuurt; een stuk of zeven straten in de driehoek Heemraadssingel, Mathenesserlaan en Vierambachtsstraat. Bewoners is gevraagd hun wensen in te dienen. Een landschapsontwerper werkte de voorstellen van de bewoners verder uit. Nu, krap een half jaar later, gaat het groener maken van de buurt beginnen.

‘Elk stukje groen erbij maakt de stad fijner om in te wonen.’

Bert Wijbenga – wethouder Buitenruimte

De buurt is binnenkort 60 geveltuinen rijker. De gemeente haalde eerder al de tegels eruit, legde betonranden aan en zorgde voor aarde. Sommige geveltuinen krijgen een extra groot formaat. De bewoners zorgen zelf voor beplanting en beheren de tuintjes. Er komen enkele nieuwe bomen bij. 75 boomspiegels worden groter gemaakt en – zoveel mogelijk – beplant. De randen krijgen eenzelfde hoogte als de stoep, zodat regenwater naar de boomspiegels kan lopen. Wethouder Wijbenga: ‘Ik vind het geweldig dat in zo’n korte tijd een plan is gemaakt waar zoveel bewoners aan meedoen. Juist groen dichtbij huis is voor hen erg belangrijk. Ook al gaat het misschien niet om grote hoeveelheden, elk stukje groen erbij maakt de stad fijner om in te wonen.’

Meer groen
De gemeente wil graag meer groen, omdat het Rotterdam aantrekkelijker maakt. Het biedt bewoners en alle andere bezoekers van de stad mogelijkheden voor rust, recreatie en beweging. En het maakt de stad beter bestand tegen extreme regenbuien en heet en droog weer. Bewoners die ook hun buurt groener willen maken, kunnen contact opnemen met de gebiedsnetwerker in hun gebied.

Bron:
Gemeente Rotterdam

Nederland telt circa 4000 bedrijventerreinen, waar zo’n 3 miljoen Nederlanders dagelijks werken. De omgevingen zijn vaak ernstig versteend. Om het nog maar niet te hebben over de vele platte ‘grijze’ daken.

Tijdens het BT Event op 31 oktober in Arnhem komen ruim 200 professionals samen om kennis op te doen over de energietransitie op deze werklocaties. Deze duurzame transitie vraagt om een brede inzet, niet alleen ruimtelijk en economisch, maar zeker ook vanuit biodiversiteit. Op het programma staat de CEO van Eneco en de directeur van Dutch Green Building Council. Daarnaast zijn er tal van interessante deelsessies.

Bent u er ook bij? En draagt u daarmee een steentje bij aan de vergroening van onze vele vierkante meters bedrijventerrein? Meld u dan nu aan.

Maatregelen als het Nationaal Hitteplan lijken, ondanks de 400 ‘hittedoden’, effectief bij extreem warm weer. Tijdens de hittegolf van 2003 vielen er in één zomer vier tot vijf keer zoveel doden als tijdens de hete zomer van dit jaar, terwijl de groep 75-plussers in die periode is toegenomen.

Dat stelt Madeleen Helmer, projectleider van de adaptatiedialoog Hitte en Gezondheid van de Nationale Klimaatadaptatie Strategie (NAS).

In het hitteplan, dat in 2007 werd ingevoerd, wordt bijvoorbeeld benadrukt dat mensen voldoende moeten drinken en hun huis koel moeten houden. Volgens Helmer zijn deze adviezen niet overbodig. ‘Over het algemeen houden we van warm weer en gaat het tegen onze intuïtie in om daar de nadelen van in te zien, maar hitte is een sluipmoordenaar.’

Let goed op ouderen
Er gebeurt achter de schermen veel als het plan in werking treedt. ‘Allereerst laat het RIVM aan de GGD’en in Nederland, het Rode Kruis en anderen die op de “voorwaarschuwingslijst” staan weten dat het plan binnen enkele dagen waarschijnlijk geactiveerd zal worden. GGD’en informeren vervolgens de zorginstellingen, gemeenten en huisartsen in hun regio. Voor de verpleeghuizen betekent dit bijvoorbeeld dat het personeel extra rondes loopt om de bewoners in de gaten te houden en hen stimuleert om extra te drinken, extra bouillon te nemen, ventilator aan te zetten en de zonwering naar beneden te halen.’

‘Over het algemeen houden we van warm weer en gaat het tegen onze intuïtie in om daar de nadelen van in te zien, maar hitte is een sluipmoordenaar.’

Madeleen Helmer, projectleider van de adaptatiedialoog Hitte en Gezondheid van de Nationale Klimaatadaptatie Strategie (NAS )

Helmer benadrukt dat vierhonderd doden alsnog een te hoog aantal is, maar dat het nu al effectief blijkt dat bijvoorbeeld ouderen goed in de gaten worden gehouden. ‘Ouderen gebruiken medicatie en hebben een lagere dorstprikkel. Het is van belang dat er mensen in hun omgeving zijn die voor ze zorgen. De combinatie eenzaamheid en hitte kan dodelijk zijn.’

Overheid moet meer doen
De overheid kan volgens Helmer nog wel wat meer doen tegen extreme hitte. ‘Naast het hitteplan, dat enkel adviezen uitbrengt en waar geen wetgeving over is, is de aanpak van hitte nog een betrekkelijk nieuwe loot aan de klimaatadaptatiestam.’

Ze trekt de vergelijking met het Deltaplan. Helmer: ‘Dat is voornamelijk gericht op water en droogte, waar jaarlijks ruim een miljard in omgaat. De aanname is nog teveel dat maatregelen tegen wateroverlast en droogte, met name vergroening, ook helpen tegen hitte. Maar dat geldt dus niet meer bij extreme hitte. Als we zoveel investeren in dijken die het 1000 jaar moeten houden, mag er ook wel meer geld en aandacht naar een klimaatrisico dat nú al tot veel gezondheidsproblemen en slachtoffers leidt.’

Het volledige interview met Madeleen Helmer leest u in de Steenbreekspecial van Vakblad Groen.

Tekst:
Roel van Dijk

De Statenfractie van GroenLinks in de provincie Groningen stelt voor alle bushokjes te voorzien van groene daken.

Dit in navolging van de stad Utrecht. Daar zijn inmiddels de daken van meer dan 300 bushokjes beplant met sedum. GroenLinks wil dit voorbeeld volgen in de hele provincie Groningen. De groene daken zuiveren de lucht, slaan water op en ze verschaffen insecten een extra bron van voedsel. Ze passen bovendien in een duurzame vervoersstrategie en zorgen voor een schonere en fijnere leefomgeving. In Utrecht zijn de bushokjes ontworpen en uitgevoerd met het oog op natuur en milieu: de bankjes zijn van duurzame bamboe en de ondergrond van gerecycled beton. Dat zou in Groningen ook heel goed kunnen.

GroenLinks Statenlid Bas de Boer: ‘Laat Groningen het voorbeeld van Utrecht volgen en de hele provincie voorzien van groene bushokjes.’

Bron:
GroenLinks Provincie Groningen

Wethouder Dorus Klomberg van de Gemeente Rheden gaf afgelopen woensdag in het Dorpshuis Rheden het startschot voor Operatie Steenbreek 2019. Het doel van het project is om de hoeveelheid groen in Rheden te vergroten, waardoor de leefbaarheid van de buurt verhoogd wordt.

Vier hoveniers in opleiding van Aeres MBO Velp kregen te horen aan wie van de vier bewoners van de tuinen zij gekoppeld werden.

De wethouder keek terug naar het succes van Steenbreek in Velp en de samenwerking tussen alle betrokken partijen. In Velp hebben honderd bewoners meegedaan en is er maar liefst 1700 m2 aan bestrating weggehaald, 600 m2 aan groene daken aangelegd en is er 700 m2 dak afgekoppeld van het riool.

Rick Jansen, docent van de hoveniersopleiding, gaf uitleg over onder andere de klimaatverandering: “Steeds vaker hebben we te maken met extreme weersomstandigheden in ons land. En in een snel tempo verdwijnen veel plant- en diersoorten en raken de levende systemen verstoord. Uit diverse onderzoeken blijkt dat vooral de toename van verharding negatieve effecten heeft op het welbevinden van mens, dier en natuur. Elke vierkante meter steen die wordt vervangen door groen helpt. Het water kan weer in de bodem zakken, de temperatuur in de stad wordt getemperd, fijn stof wordt afgevangen, insecten, amfibieën, vogels en kleine dieren vinden weer een leefgebied, verbetert het bodemleven en mensen voelen zich prettiger en gezonder.”

In Velp hebben honderd bewoners meegedaan en is er maar liefst 1700 m2 aan bestrating weggehaald, 600 m2 aan groene daken aangelegd en is er 700 m2 dak afgekoppeld van het riool.

Ontwerpwedstrijd
De studenten ontwerpen, nadat zij de wensen van de bewoner duidelijk hebben, eerst een schets van het tuinontwerp. De bewoner mag suggesties aangeven maar veel van de keuzes maakt de student zelf. Damian van Loon, Youri Lobel, Rens Ribbers en Daan Feukkink nemen deel aan de ontwerpwedstrijd. Een van te voren samengestelde jury gaat bepalen wie van de vijf tuinontwerpers gaat winnen aan de hand van diverse criteria waar het ontwerp aan moet voldoen.

Alle bewoners gemeente Rheden kunnen aansluiten
Alle bewoners van de hele gemeente Rheden kunnen een aanvraag indienen om aan de actie Operatie Steenbreek mee te doen. Meer informatie.

Strak betegelde tuinen, geen spriet te bekennen. Ze woekeren en lijken onuitroeibaar. Súdwest-Fryslân probeert met een wedstrijd bewoners te bewegen hun versteende tuinen om te turnen naar groene oases. Dat lukt aardig.

Lees hier het volledige artikel uit Leeuwarder Courant

“Maar met de goede planten groeit de boel dicht en heb je nog minder werk dan met grind. Want daar groeit in no-time ook weer van alles in.”

Zie ook: Heb jij de mooiste geveltuin of vergroende voortuin van Súdwest-Fryslân?!

De provincie Utrecht sluit zich aan bij Stichting Steenbreek, naar aanleiding van een initiatief van de Partij voor de Dieren. Gedeputeerde Bruins Slot gaf woensdagochtend tijdens de commissievergadering Ruimte, Groen en Water aan enthousiast te zijn over het voorstel.

Operatie Steenbreek is een campagne van Stichting Steenbreek, die erop gericht is de leefomgeving te vergroenen. Dit is noodzakelijk voor het verbeteren van de biodiversiteit en om de provincie te wapenen tegen klimaatverandering.
Statenlid van de Partij voor de Dieren, Willem van der Steeg: “Utrecht is steeds meer versteend geraakt door de aanleg van asfalt, nieuwbouwwijken en bedrijventerreinen. Dit is niet alleen slecht voor de soortenrijkdom, maar is ook niet klimaatproof.”

Utrecht is steeds meer versteend geraakt door de aanleg van asfalt, nieuwbouwwijken en bedrijventerreinen. Dit is niet alleen slecht voor de soortenrijkdom, maar is ook niet klimaatproof

Statenlid van de Partij voor de Dieren, Willem van der Steeg

Betegelde tuinen en een versteende openbare ruimte kunnen bij hoosbuien bijdragen aan overstromingen en verontreiniging van natuur en milieu. Groen kan meer water opnemen en dat helpt bijvoorbeeld om vervuilende riooloverstorten te voorkomen. Beton en asfalt zorgen bij hitte bovendien voor extra warmte, terwijl groen juist kan koelen. Van der Steeg: “Daarnaast helpt een toename van planten en bloemen mee om de onder druk staande biodiversiteit een steuntje in de rug te geven”.

Overijssel en Noord-Brabant
De provincies Overijssel en Noord-Brabant hadden zich al aangesloten bij Steenbreek. De Partij voor de Dieren had in juli, samen met het CDA, een motie ingediend om Utrecht hier ook bij aan te laten sluiten. De gedeputeerde heeft deze mogelijkheid inmiddels uitgezocht en reageerde positief. De provincie zal zich met name richten op het organiseren van kennisuitwisseling en bij elkaar brengen van verschillende partijen, om in gezamenlijkheid meer groen te realiseren in Utrecht.

Bron:
Partij voor de Dieren Utrecht