Mooie voorbeeldtuinen aanleggen midden in de stad, om zo inwoners van Overijssel te inspireren zelf vaker aan de slag te gaan in de tuin. Het is één van de projecten die Natuur voor Elkaar de komende tijd gaat opzetten. Natuur voor Elkaar is ruim twee jaar actief in de provincie en alle betrokken partners kijken terug op een succesvolle eerste periode. Mede daarom hebben Provinciale Staten opnieuw geld uitgetrokken om nieuwe projecten op te zetten en lopende projecten verder uit te voeren. 

Natuur voor Elkaar heeft hoge ambities. Zo wil Natuur voor Elkaar dat binnen vijf jaar alle Overijsselse schoolpleinen een groene metamorfose hebben gekregen. Groene schoolpleinen hebben allerlei voordelen. Zo draagt het bij aan de cognitieve, motorische en sociale ontwikkeling van kinderen. Onderzoek wijst uit dat op een groen schoolplein minder conflicten zijn. Daarnaast wordt er gehecht aan het belang aan een gevarieerde natuur met voldoende soorten planten en dieren. Niet alleen omdat de initiatiefnemers een verantwoordelijkheid voelen om de biodiversiteit op peil te houden, maar ook omdat deze belangrijk is voor onze voedselvoorziening.

150 pleinen
Het uitrollen van het plan om alle schoolpleinen groener te maken gaat niet van de een op de andere dag. Toch schieten het een aardig eind op. In de afgelopen periode hebben al 100 pleinen een groen uiterlijk gekregen. Het komende jaar is de verwachting dat daar nog 150 pleinen bijkomen. Daarvoor is een subsidie van 10.000 euro per school beschikbaar. Speciale aandacht is er in de komende periode voor de schoolpleinen in sociale aandachtswijken.

Bomenplan
Een andere stevige ambitie is het planten van 1,1 miljoen bomen in Overijssel. Voor elke inwoner een boom. Via www.iedereeneenboom.nl is precies te volgen wat de stand van zaken is en nog belangrijker: hoe inwoners zelf een boom kunnen planten om de teller verder te laten oplopen. Ook bij dit project is een belangrijk doel om de biodiversiteit te vergroten. Dat geldt eigenlijk voor alle projecten van Natuur voor Elkaar. Een andere eigenschap is dat Natuur voor Elkaar de Overijsselse natuur dichter bij de inwoners wil brengen en hún initiatieven ondersteunt.

Gezondheid
Nieuw is de ruimere aandacht voor gezondheid. Omdat een groene omgeving een positief effect heeft op de gezondheid van mensen wil Natuur voor Elkbaar bijvoorbeeld zorginstellingen helpen met het groener maken van hun omgeving. Ook wil het initiatief meer jongeren betrekken bij de projecten. Natuur voor Elkaar wil verder nauwer samenwerken met gemeenten. Het liefst heeft straks elke gemeente een eigen ‘Natuur voor Elkaar-plan’. Verder willen ze projectonwikkelaars, architecten en woningcorporaties helpen en inspireren om natuur nadrukkelijker een rol te laten spelen bij hun bouwontwerpen.

15 projecten
Onder de groene paraplu van Natuur voor Elkaar vallen inmiddels zo’n 15 projecten. Kijk op www.natuurvoorelkaar.nl voor een actueel overzicht. Samenwerkende partners zijn: Stichting Steenbreek, Landschap Overijssel, Natuur en Milieu Overijssel, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, LTO Noord, Het Oversticht, IVN Overijssel, OPG, VNO-NCW, VHG, Bouwend Nederland, Waterschap Vechtstromen, Vlinderstichting, Soorten NL, VNG Overijssel, Gemeente Zwolle, Collectief midden Overijssel en de provincie Overijssel.

Bronnenlijst bij artikel ‘Beheer van eikenprocessierups: keuzes op basis van kennis
Vakblad Groen nummer 7/8 pagina 26

  1. Range-Expansion in Processionary Moths and Biological Control (2020), J.G. de Boer en J.A. Harvey.
  2. Weather-dependent fluctuations in the abundance of the oak processionary moth, Thaumetopoea processionea(Lepidoptera: Notodontidae) (2018), Csóka, Hirka, L. Szőcs, N. Móricz, E. Rasztovits, Z. Pödör
  3. Leidraad Beheersing Eikenprocessierups – Update 2019 (2019), J.H. Spijker, S. Hellingman, G. Hellingman, H. Hofhuis, H. Jans, H. Kuppen, A.J.H. van Vliet
  4. Five years of continuous Thaumetopoea processionea monitoring: tracing population dynamics in an arable landscape of south-western Germany (2011), E. Wagenhoff, H. Veit
  5. Complex responses of global insect pests to climate warming (2020), P. Lehmann, T. Ammunét, M. Barton, A. Battisti, S. D. Eigenbrode, J. Uhd Jepsen, G. Kalinkat, S. Neuvonen, P. Niemelä, J. S. Terblanche, B. Økland, C. Björkman
  6. Pesticide use and pesticide policy in the Netherlands (1992), J. Oskam, H. van Zeijts, G.J. Thijssen, G.A.A. Wossink, R. Vijftigschild
  7. Macro-Invertebrate Decline in Surface Water Polluted with Imidacloprid (2013), T. C. Van Dijk, M. A. Van Staalduinen, J. P. Van der Sluijs
  8. Natuur als bondgenoot, Biologische bestrijding van ziekten en plagen (2008), J.W.M. Osse, L. Schoonhoven, M. Dicke, R. Buiter
  9. Potential for Entomopathogenic Nematodes in Biological Control: A Meta-Analytical Synthesis and Insights from Trophic Cascade Theory (2008), R. F. Denno, D. S. Gruner, I. Kaplan
  10. Bacillus thuringiensis and Its Pesticidal Crystal Proteins (1998), Schnepf CrickmoreJ. Van RieD. LereclusJ. BaumJ. FeitelsonD. R. ZeiglerD. H. Dean
  11. More than 75 percent decline over 27 years in total flying insect biomass in protected area (2017), C. A. Hallmann, M. Sorg, E. Jongejans, H. Siepel, N. Hofland, H. Schwan, W. Stenmans, A. Muller, H. Sumser, T. Horren, D. Goulson, H. de Kroon
  12. An Overview of Mechanisms of Cry Toxin Resistance inLepidopteran Insects (2017), B. Peterson, C. Bezuidenhout, J. Van den Berg
  13. Parallel Declines in Pollinators andInsect-Pollinated Plants inBritain and the Netherlands (2006), C. Biesmeijer, S. P. M. Roberts, M. Reemer, R. Ohlemu ̈ller, M. Edwards, T. Peeters, A. P. Schaffers, S. G. Potts, R. Kleukers, C. D. Thomas, J. Settele, W. E. Kunin
  14. Effects of agricultural intensification on ability of natural enemies to control aphids (2015), Z. Zhao, C. Hui, D. He, B. Li
  15. Samen werken aan Biodiversiteit (2017), M. Koedoot, J. Schaminée, M. Wassen
  16. Ecologisch beheer van de publieke ruimte: mogelijkheden voor dijk-, slootkant- en wegbermbeheer, toegespitst op de Hoeksche Waard (2009), B.G. Meerburg en H. Korevaar
  17. De invloed van natuurgebieden op zweefvliegen en bijen in agrarische gebieden (Diptera: Syrphidae; Hymenoptera: Apidae) (F. Kohler, R. van Klink, J. Noordijk, D. Kleijn,
  18. Insect pheromones: an overview (2010), K. R. Sharma en R.R. Martin
  19. Pheromone history and applications (2003) M. Patlak, T. Baker, M. Berenbaum, R. Cardé, T. Eisner, J. Meinwald, W. Roelofs, D. Wood
  20. Pheromone mating disruption offers selective management options for key pests (2005), S. C. Welter, C. Pickel, J. Millar, F. Cave, R. A. Van Steenwyk, J. Dunley

 

Ondanks dat het deze week behoorlijk plenst, vrezen duizenden huiseigenaren de droogte. Komt die deze zomer niet, dan wel volgend jaar of het jaar daarna. Twee jaar geleden zorgde extreme droogte voor veel verzakkingen en schade aan huizen en volgens het KNMI zullen droge zomers in de toekomst vaker voorkomen. Inwoners van onder andere het Gelderse Zevenaar eisen daarom actie.

Brekende tegels, barstende stenen en flinke scheuren. De impact van de extreme droogte van 2018 was groot en is dat nog steeds. De schade loopt bij veel huizen tot in de duizenden euro’s en huiseigenaren vrezen dat de schadepost oploopt als er geen structurele oplossingen komen.

Nieuwe verzakkingen voorkomen
Dat kan bijvoorbeeld door zoveel mogelijk stoeptegels te vervangen door natuur zodat het regenwater weer in de grond terecht komt in plaats van wegstromen via het riool. Bekijk hier het volledige item van de uitzending van Hart van Nederland over de gevolgen van droogte.

Bijna 100 tuinen telt het in juni opgeleverde volkstuinencomplex in de wijk Reeshof in Tilburg. Een populaire vrijetijdsbesteding, want er is zelfs al een wachtlijst. De officiële opening volgt later dit jaar maar donderdag 2 juli jl. nam wethouder Mario Jacobs alvast een kijkje.

Nu de coronamaatregelen versoepelen kunnen de leden samen genieten van de gloednieuwe volkstuinen. Er zijn in totaal 93 tuinen gerealiseerd. BTL Advies tekende voor het ontwerp. “Er is voornamelijk gekeken naar een praktische toepassing van de volkstuinen”, aldus Mark Peijnenburg. “De leden maken iedere dag gebruik van hun tuin en deze moet dan ook aan hun wensen voldoen. We hebben daarom heel bewust rekening gehouden met gewenste oppervlaktes, afstanden tot tappunten en de soorten verhardingen. Alle leden tuinieren biologisch en duurzaamheid staat hoog in het vaandel. Daarom wilden we het volkstuinencomplex laten opgaan in de omgeving.”

Aan de slag
Joost Duin van BTL Realisatie is verantwoordelijk voor o.a. de aanleg van de tuinen en extra trots op het watersysteem dat is aangelegd: “leden kunnen met de vijf grondwaterpompen altijd gemakkelijk en snel hun tuin besproeien. Door het aangelegde drainagesysteem kunnen wij water in het gebied houden of juist afvoeren. Erg belangrijk in tijden van droogte en piekbuien.”

Groter geheel
De realisatie van de volkstuinen is onderdeel van een groter gebiedsontwikkelingsproject van Waterschap Brabantse Delta en gemeente Tilburg, waarbij een ecologische verbindingszone, beekherstel van de Oude Leij en ca. 18 hectare droge en natte natuur in het uitloopgebied van woonwijk Reeshof centraal staan.

Tilburg is al zo’n 4 jaar als Steenbreek gemeente actief. Wethouder Mario Jacobs: “Het klimaat verandert sneller dan gedacht. Er zijn veel kansen en mogelijkheden die bijdragen aan het klimaatbestendiger maken van de stad. Tilburg gaat meer ruimte maken voor bomen en planten, gaat bedrijventerreinen vergroenen en natuurlijke waterbergingen in de stad aanleggen, parken aan leggen in en rond de stad, door verharding van straten en pleinen tegen te gaan, door bomen in te zetten als natuurlijke schaduw, door bewoners te stimuleren om gevel-, dak- en achtertuinen aan te leggen en te vergroenen en door regenwater op te vangen en te gebruiken voor momenten van hitte en droogte. Wij hopen dat onze eigen gemeentelijke projecten inspiratie vormen voor bewoners van onze stad”.

Foto: © BTL Nederland

In de Gijsbert Dirkzwagerstraat in Maassluis zijn begin mei 2020 27 sociale huurwoningen van Maasdelta opgeleverd. De overhandiging van de sleutel verliep door de coronamaatregelen anders dan normaal. Om toch op feestelijke wijze stil te staan bij de oplevering van de huurwoningen, verrasten wethouders Sjoerd Kuiper en Fred Voskamp de nieuwe bewoners woensdag 1 juli 2020 met een mooie tuinplant en een duurzame boodschap.

De gemeente heeft samen met woningcorporatie Maasdelta grote inspanningen geleverd om te investeren in een duurzame toekomst en de omgeving van de huurwoningen klimaatbestendig in te richten. Wethouder Sjoerd Kuiper (o.a. ruimtelijke ordening en volkshuisvesting): “we hebben samen duurzame, betaalbare huurwoningen gerealiseerd voor een doelgroep die juist vaak klem zit: gezinnen met kinderen met een beperkt budget”.

Gescheiden rioolstelsel
Het duurzaam wonen komt ook tot uiting bij de afwatering. Steeds vaker hebben we in Nederland immers te maken met flinke regenbuien waardoor het riool overbelast kan raken. De gemeente richt de openbare ruimte daarom zo in dat dat regenwater beter door de bodem kan worden opgevangen en vastgehouden. Het rioolstelsel wordt dan minder belast en het bewaarde water kan worden gebruikt om droge gebieden te voorzien van water. In de Gijsbert Dirkzwagerstraat is een gescheiden rioolstelsel aangelegd waardoor regenwater niet naar de rioolzuivering wordt afgevoerd maar de grond in gaat. Overtollig schoon regenwater komt terecht in de haven.

Groene tuin helpt tegen wateroverlast
In de straat zijn verder brede groenstroken aangelegd. Het regenwater van de daken van de woningen wordt door dit groen afgevoerd. En voor de tuinen is afgesproken dat 2/3 deel van het oppervlak vrij blijft van tegels of andere verharding. Deze voornamelijk groene tuinen verkleinen zo de kans op wateroverlast. De nieuwe bewoners hebben de adviezen van de wethouders met grote belangstelling aangehoord en waren enorm blij verrast met de mooie tuinplant. Wethouder Voskamp (o.a. stedelijk beheer en klimaatadaptatie): “Ook andere inwoners van Maassluis kunnen helpen om wateroverlast te voorkomen. Een tuin met veel groen en minder tegels houdt regenwater beter vast. Daarnaast maakt het de straat gezelliger en het trekt vogels en insecten aan.”

De Nederlandse natuur produceert jaarlijks een overdaad aan jonge bomen en struikjes. De meeste overleven niet, omdat ze worden opgegeten, te weinig licht ontvangen of worden verwijderd door natuurbeheerders. Meer Bomen Nu organiseert een grootschalige en gezamenlijke actie om komende winter één miljoen zaailingen te verplanten en een tweede kans geven op een plek waar ze welkom zijn. Operatie Steenbreek doet mee. Jij ook?

Van november tot en met maart worden in het hele land bomen en struiken verzameld in natuurgebieden, landgoederen en parken. En weggegeven aan iedereen die belooft er goed voor te zorgen. Dit zijn vooral veel boeren die het platteland opfleuren met biodiverse hagen en heggen. Maar we hopen dat ze ook terechtkomen in gemeentebermen, op bedrijventerreinen en bij mensen in de tuin. De actie eindigt rondom de Boomfeestdag 2021 met Boomweggeefdagen in het hele land.

Inmiddels zijn er al 270 plantlocaties, 100 vrijwilligers en 12 oogstlocaties aangemeld en 350.000 bomen en struiken aangevraagd. Voor alle stappen in het proces werken we met enthousiaste organisaties en vrijwilligers. Dit zijn de stappen waar jij kunt helpen:

  • Oogstlocaties aanmelden: van stadspark tot landgoed tot natuurgebied. Overal waar rijkelijk is uitgezaaid komen wij graag in contact met de beheerder.
  • Helpen met oogsten: meld je aan als vrijwilliger
  • Een boomverzamelplaats aanmelden. Heb jij ruimte om bomen tijdelijk in te kuilen en eventueel ook weg te geven op de Boomfeestdag? Meld je aan. In een vak van 10*10m2 passen zo al 5-10.000 ingekuilde bomen en struiken.
  • Een plantlocatie melden: van boerenerf, tot tuin en gemeenteberm tot klimaatbos. Meld aan hoeveel er geplant kan worden en wij proberen gratis plantgoed te leveren.
  • Helpen met planten: meld je aan als vrijwilliger
  • Organiseer een boomweggeefdag. Het teveel aan geoogste zaailingen, geven we rondom de Boomfeestdag (17 maart) weg op Boomweggeefdagen in het hele land.

Enthousiaste organisaties die een Boomweggeefdag organiseren, belonen wij met honderden gratis appel- en perenbomen! Deze zijn door corona helaas niet verkocht en worden nu beschikbaar gesteld door Stichting Corazon die hoopt dat zeker een deel op plekken komt te staan waar voorbijgangers zelf kunnen plukken. Het gaat om 1,5 meter hoge, 3-jarige laagstam appel- en perenbomen. Meer Bomen Nu geeft deze bomen gratis weg aan iedereen die boomweggeefacties en andere leuke evenementen wil organiseren en deze bomen tijdelijk wil bewaren: van augustus tot het plantseizoen.

Een rol voor iedereen
Voor een miljoen bomen zijn vele handen nodig! Burgers, boeren, natuurbeheerders, scholen, bedrijven, gemeenten en andere
overheidsinstanties; iedereen kan helpen. In deze flyer meer informatie en een overzicht van de bomen en struiken.

‘Een insectenhotel!’ Met deze blije reactie van de kinderen op twee scholen heeft wethouder Arno Janssen van gemeente Papendrecht prijzen uitgereikt in het kader van een stekjesactie. Eerder kregen 895 leerlingen in Papendrecht stekjes waar ze de mooiste en origineelste foto van mochten opsturen. Kiyan en Destiny zijn de gelukkige winnaars.

‘Destiny laat op een originele manier zien dat groen in de tuin heel belangrijk en heel mooi is. Doordat er ook een bijtje te zien is, laat ze daarnaast zien waar we het voor doen: voor onze wilde bijen in Papendrecht’, zo luidt het juryrapport van Destiny Hoogeveen. Als de wethouder arriveert op OBS De Knotwilg weten al Destiny’s klasgenoten van groep 6 al wie er gaat winnen, behalve zijzelf. In de tuin van de school reikt wethouder groen en duurzaamheid Arno Janssen de prijs uit. ‘Wilde bijen hebben voedsel nodig. Daarom zijn de juiste plantjes in de tuin zo belangrijk’, vertelt hij.

Nestkastjes
Op de Prins Florisschool van winnaar Kiyan Basar (mooiste stekje), vertelt de wethouder aan de hele klas nog meer over het belang van bijen en duurzaamheid. ‘Wilde bijen hebben, net als mensen, naast voedsel ook een nest nodig waar ze kunnen verblijven. In deze gemeente zorgen we voor de bijen door ecologisch te maaien, maar ook door nestkastjes voor wilde bijen te plaatsen.’ De kinderen hebben duidelijk al vaker les gehad over duurzaamheid. ‘Gaat u ook wat aan uitlaatgassen doen?’ ‘Wat is duurzaamheid allemaal?’ De wethouder legt uit dat de gemeente allerlei dingen doet, van een goede waterberging aanleggen tot het werken aan schone lucht in de gemeente. ‘Maar uiteindelijk begint duurzaam bij jezelf!’

Superbestuivers
Naast Destiny en Kiyan doen heel veel kinderen dat al. Met dank aan de stekjesactie staan er heel wat meer plantjes en nu ook twee insectenhotels in Papendrecht. Samen maken we de leefomgeving voor de wilde bijen beter. Dat is goed voor deze superbestuivers die ons voedsel bestuiven en daarom ook goed voor ons allemaal.

Afgelopen zaterdag ontvingen de bewoners van het Rembrandtkwartier een gratis plant bij inlevering van een tuintegel. Deze actie is georganiseerd door Steenbreek Alkmaar samen met de buurtvereniging. Het doel is minder stenen en meer groen in de tuinen. Met de ontvangen plant konden de bewoners meteen aan de slag in hun tuin.

Meer groen in de wijk is enorm belangrijk, voor de biodiversiteit (vogels, bijen, vlinders), een betere afwatering van het regenwater en meer koelte in de tuin tijdens warme zomers. Een aanzienlijk deel van het oppervlakte in de wijk bestaat uit particuliere tuinen. Daarom is dit jaar de actie ‘stenen eruit, groen erin!’ gestart. In april hebben alle wijkbewoners al een informatiepakket over groene tuinen ontvangen. Hierin zaten tips voor je tuin, tuinschetsen ter inspiratie, plantenlijsten en bloemzaadjes.

Persoonlijk tuinadvies aan huis
Bewoners hebben soms vragen over hun eigen tuin: Welke planten kan ik het beste kiezen? Wat groeit goed in de schaduw? Wanneer moet ik snoeien? Zes buurtbewoners hebben zaterdag een gratis persoonlijk tuinadvies aan huis gekregen van Tuinvrouwen van Alkmaar.

Iedere steen eruit telt
De Steenbreek activiteiten richten zich op een groene en klimaatbestendige leefomgeving. Omdat gemiddeld ongeveer 40% van het stedelijk gebied in bezit is van particulieren, is het van belang dat bewoners hun tuin ook groener maken. Al die lokale maatregelen zijn enorm effectief. Iedere steen eruit telt. Hortus Alkmaar organiseert in Alkmaar de Steenbreekacties, in opdracht van de gemeente.
Zie ook www.hortusalkmaar.nl/steenbreek